In het oude havengebied van Gent staat een breedgeschouderd betonnen dorp.
Trots staat het aan de Afrikalaan.
Met haar 224 raampartijen kijkt ze uit over de stad in de verte.
Een blok dat voor 900 bewoners een thuis is.
Kleine ode aan de lift
Gelift door de lift leven we verticaal.
De zwaartekracht kunnen we tarten,
tussen de wolken kunnen we wonen.
Zonder lift bestaat er geen hoogbouw.
De lift is het hart van het gebouw.
Zoals een hart het lichaam doet leven,
bloed rondpompt van boven naar beneden,
is de lift de enige ruimte die iedereen kent
en alle bewoners de hoogte in brengt.
De voortekening van de compositie voor het Kyrie is geïnspireerd op de architectuur van het gebouw. Zo is het tempo van het lied afgeleid uit het machinale trekken van de lift. Die klinkt als een hartslag van het gebouw, die iedereen op 63 beats per minute thuisbrengt. Verder zijn er drie liftkokers: één voor elk van de drie ingangen die het gebouw telt. Dat bepaalde de maatsoort: een driekwartsmaat. Een walsje. Ten slotte is de toonsoort afgeleid van de beltoon, die dag in dag uit door de drie inkomhallen galmt op een B. Zo staat het Kyrie in B majeur.
Het project in Gent werd in de winter van 2018 gecreëerd. Het was de gemeenschappelijke afstudeervoorstelling van Timo en Naomi, in samenwerking met Kunstencentrum Vooruit en Campo Victoria Gent. Drie weken lang belden Timo en Naomi dagelijks aan bij de flat op de Afrikalaan en gingen ze een coproductie aan met de bewoners. Uiteindelijk zongen 25 bewoners mee en ontstond een band van vijf muzikanten uit het blok. Peter Jacobs van de vijfde verdieping kwam als technisch adviseur bij hun team en bouwde de geluidsinstallatie waaruit in het theater de muziek schalde.
De luistervoorstelling ‘BLOK | een requiem in majeur’ is een geluidsband van een uur. Het verklankt enkele van de meest bijzondere gebeurtenissen waarin Timo en Naomi verzeild raakten tijdens het maken van het muziekstuk. De focus ligt op de zoektocht naar harmonie op een vierkante meter, op het belang van elkaar zien en op de waarde van de open blik. In het theater wordt de audiotrack visueel ondersteund door kleine maquettes op de vloer. Ze zijn geïnspireerd op de interieurs van de bewoners, die hun stemmen en verhalen deelden. Zo ontstaat een landschap van miniatuurwoningen waar een camera doorheen rijdt die de binnenkant van de kleine maquettes filmt. Terwijl je luistert naar de theatrale radiodocumentaire worden de beelden die deze voyeuristische cameralens opvangt, live geprojecteerd op de achterwand van de theaterzaal.
- een luistervoorstelling van en met Naomi Steijger, Timo Tembuyser en de bewoners van de flat op de Afrikalaan in Gent.
““Heel trots, staat een flatgebouw in de Oude Haven van Gent. Op de Afrikalaan, net boven Dampoort station, rijst een breedgeschouderd dorp uit de grond, met 900 bewoners, in 224 appartementen. Wij componeerden een requiem, samengesteld uit de geluiden, de stemmen en de verhalen van deze flat, en vormden de flat om tot koor.
De flat — als symbool voor de metropool, zo dicht op elkaar maar tegelijkertijd ook zo ver van elkaar vandaan. Het koor — als een ode aan 'samen', aan de harmonie, aan de verbinding die we met elkaar zoeken in de stad. Een requiem — als een verzet tegen de samenloze samenleving.”
‘BLOK | een requiem in majeur’ kwam tot stand in het kader van een stadsresidentie die Timo en Naomi in december 2018 deden bij Kunstencentrum Vooruit te Gent.
| Concept, makers: | Naomi Steijger & Timo Tembuyser |
| Coproductie: | VIAZUID Talentontwikkeling in de Podiumkunsten Limburg & MCEM Maastricht |
| Coördinatie: | Marieke De Munck & Annabel Heyse (Vooruit Gent) & Marika Ingels (Campo Victoria Gent) |
| Coaching: | Simon Allemeersch |
| Eindregie: | Benjamin Abel Meirhaeghe |
| Mixage: | Arno Peeters (Tape TV Productions) |
| Geluidsinstallatie: | Peter Jacobs |
| Technisch advies: | Peter Geysemans & Peter Missotten |
| Kunstencentrum Vooruit Gent | januari 2019 |
| MAYDAY MAYDAY Festival, Campo Victoria Gent | mei 2019 |
| Gemaakt Festival, Toneelacademie Maastricht | mei 2019 |
| Sneak Peek VIAZUID, PLT Heerlen | mei 2019 |
| ITS Festival, Brakke Grond Amsterdam | juni 2019 |
| Frascati Amsterdam | december 2019 |
“Hun naïeve optimisme is echter ook een grote kracht: het stelt ze in staat om met het grootste gemak het vertrouwen van de bewoners te winnen, wat ontwapenende persoonlijke gesprekken oplevert […] Bovendien blinken Tembuyser en Steijger uit in de montage van het materiaal, waarin ze een groot gevoel voor muzikaliteit aan de dag leggen. Het basisidee van de gezamenlijke koorzang toont zich zo niet alleen in het sterk ontroerende eindresultaat, maar doorheen de hele voorstelling: de stemmen van de bewoners vormen al vanaf het begin een soort symfonie.” — Marijn Lems, Theaterkrant, juni 2019
"Bedoeld als een lied voor alle gestorven eenzamen, mondde dit boeiende proces uit in een lofzang op de open blik, een samenzang in verscheidenheid die triomfantelijk door de theaterzaal schalt." — de Volkskrant 2019
Het requiem heeft negen delen. Het Kyrie is daarin het tweede deel. Het is de openingszang, waarmee de afscheidsmis echt wordt geopend, nadat het Introïtus werd gezongen bij het binnenkomen van de kerk. Bij een letterlijke lezing van de tekst van het Kyrie draait het om ‘genade’: er wordt om gratie gevraagd — vergeving, vergiffenis. In het grootstedelijke Kyrie wordt het woord ‘genade’ uit het Kyrie geherinterpreteerd als zichtbaarheid : “Heer, zie ons. Zie ons lachen, zie ons huilen, zie ons worstelen, zie ons vieren, zie ons zoeken, zie ons, in alles dat we zijn. ” Daarmee is het tweede deel van het Requiem opgedragen aan de open blik, aan zien — echt zien — als eerste stap van een ontmoeting.
Door het tweede deel van het requiem te maken, wordt de droom gemanifesteerd om ooit het volledige requiem af te werken: alle negen delen, in negen flatgebouwen over de hele wereld. Concrete Voices als Requiem-reeks is geboren: een reeks van negen delen waarbij in elk deel iets ten grave wordt dragen. Waar het Introïtus de aandacht vestigde op de anoniem en eenzaam gestorven mensen in de grote stad, wordt met het Kyrie de onverschilligheid ten grave gedragen. Geïnspireerd door de verhalen van de bewoners van het blok in Gent, wordt de open blik op een voetstuk gezet. Eerder twee keer kijken, dan de blik afwenden.
| Requiem aeternam dona eis, Domine | Geef hun de eeuwige rust, Heer |
| Et lux perpetua luceat eis. | en laat het eeuwig licht op hen schijnen. |
| Kyrie eleison | Heer, wees ons genadig |
| Christe eleison | Christus, wees ons genadig |
| Kyrie eleison | Heer, wees ons genadig |
| Requiem aeternam dona eis, Domine | Geef hun de eeuwige rust, Heer |
| Et lux perpetua luceat eis | en laat het eeuwig licht op hen schijnen. |